ISÇI SAGLIGI VE IS GÜVENLIGI TÜZÜGÜ
Resmi Gazete
Tarih: 11.1.1974; Sayi: 14765
ÜÇÜNCÜ KISIM
Isyerlerinde Kullanilan Alet, Edevat, Makine ve Ham Maddeler Yüzünden Çikabilecek Hastaliklara Engel Olacak Tedbirler

IKINCI BÖLÜM
Meslek Hastaliklarina Karsi Alinacak Genel Tedbirler:

Madde 59 - Meslek hastaliklarinin meydana gelmesine sebep olan islerde çalisanlarin maruz bulunduklari tehlike ve zararlara karsi, bu Tüzügün diger maddelerinde belirtilen hususlarla birlikte, alinacak genel koruyucu tedbirler, asagida gösterilmistir.

Ayrica, ise yerlestirilen isçilerin, tehlike ve zararin özelligine göre, belirli sürelerde saglik muayeneleri ve gerektiginde laboratuvar arastirmalari yapilacaktir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Kimyasal Etkilerle Ortaya Çikabilecek Meslek Hastaliklarina Karsi Alinacak Özel Tedbirler:

Madde 60 - Kimyasal etkilerle ortaya çikabilecek meslek hastaliklarina sebep olan islerde çalisanlarin maruz bulunduklari tehlike ve zararlara karsi, bu Tüzügün diger maddelerinde belirtilen hususlarla birlikte alinacak özel koruyucu tedbirler, bu bölümde gösterilmistir.

Madde 61 - Kursun veya bunun suda eriyen bilesiklerinin eritilmesi, dökümü, hamur haline getirilmesi, temizlenmesi, egelenmesi, kursunlu yagli boya ve ensektisitlerin hazirlanmasi, hurda kursun ile temas ve benzeri kursun ve bilesikleri ile yapilan çalismalarda, zehirlenmeden korunma tedbirlerinin esasini teskil eden kursundan, toz, duman ve buharindan arinmis bir çevrenin saglanmasi için, planlama sirasinda veya sonradan yapilacak degisikliklerde asagidaki tedbirler alinacaktir.

9) Kursunla çalisan isçiler, her üç ayda bir, saglik muayenesine tabi tutulacaktir. Bu muayeneler ile kursun absorbsiyonunun ilk belirtileri, klinik ve laboratuvar usulleri ile tespit edilecektir. Isçinin hazim sikayetleri olup olmadigi, dis etlerinde burton çizgisi bulunup bulunmadigi, kollarin ekstansiyon durumlari incelenecektir. Idrarda kopraporfirin aranacak ve kanda hemoglobin yüzdesi ölçülecek, bazofil granulasyonlu eritrosit sayimi yapilacaktir.Gerektiginde kanda ve idrarda kursun aramak üzere numuneler,ihtisas laboratuvarlarina gönderilecektir.

Madde 62 - Civa cevherlerinin elde edilmesi, izabesi, distilasyonu, metal civanin çesitli aletlerin yapilmasi için kullanilmasi, çesitli metallerle amalgam hazirlanmasi, civa tuzlarinin yagli boya, kimya ve ilaç sanayiinde kullanilmasi, civa fülminat imali, organik civa bilesiklerinin elde edilmeleri ve kullanilmalari gibi civa ve civa bilesikleri ile yapilan çalismalarda asagidaki tedbirler alinacaktir.

9) Civa ile çalisan isçilerin,her üç ayda bir, klinik ve laboratuvar usulleri ile saglik muayeneleri yapilacaktir. Tükrük artmasi, dis etlerinde ülserasyon, el, göz kapaklarinda titremeler seklindeki belirtileri bulunanlar, yaptiklari isten ayrilacaklar, kontrol ve tedavi altina alinacaklardir.

Madde 63 - Arsenik cevherinin elde edilmesi, cevherin izabesi, arsenik ve içinde arsenik bulunan çesitli bilesik ve alasimlarin elde edilmesi, arsenigin ilaç ve kimya sanayiinde kullanilmasi, organik arsenik bilesiklerinin imali ve kullanilmalari gibi arsenik ve arsenik bilesikleri ile yapilan çalismalarda asagidaki tedbirler alinacaktir.

8) Arsenikle çalisan isçilerin,alti ayda bir,klinik ve laboratuvar usulleri ile saglik muayeneleri yapilacaktir. Idrar, diski, kil ve tirnaklardaki arsenik miktari tayin edilecek, arsenikle ilgili zehirlenmelerin görülmesinde isçiler, yaptiklari islerden ayrilacaklar, kontrol ve tedavi altina alinacaklardir.

Madde 64 - Fosforun ve beyaz fosforun çesitli sanayide kullanilmasi ve çesitli bilesiklerinin elde edilmesi ve kullanilmasi gibi, fosfor ve fosfor bilesikleri ile yapilan çalismalarda asagidaki tedbirler alinacaktir.

5) Beyaz fosfor ve bilesikleri ile çalisan isçilerin, giris ve periyodik muayenelerinde, genel saglik muayenesi ile beraber, çene ve dislerin filmleri çektirilecek, fosfordan meydana gelen alt çene nekrozu (Fossy - Jow) nun ilk belirtileri aranacaktir.

Madde 65 - Kolinesteraz aktivitesini inhibe eden ve genellikle ensektisit olarak kullanilan organik fosfor bilesiklerinin üretildigi ve kullanildigi isyerlerinde asagidaki tedbirler alinacaktir:

8) Isçiler ise girerken daha önce fosfor bilesikleri ile temasa gelip gelmedikleri incelenecek ve klinik belirti aranacaktir. Herhangi bir sekilde organik fosforlu ve karbamatli ensektisitlere maruz kalanlarda, rutin olarak biyokimyasal testle kolinesteraz aktivitesinin tayini yapilacak, isçi ise girerken ve isin devami süresince en az 6 ayda bir defa hassas tibbi kontrola tabi tutulacaktir. Kolinesteraz seviyesi % 25 oraninda düsünce isçi, organik fosfor bilesikleri ile temas ettirilmeyecek, isi degistirilecektir.

Madde 66 - Kadmiyum cevherlerinin izabesi, alasimlarinin hazirlanmasi, kadmiyum ile kaplama yapilmasi, kadmiyum kapli malzemelerin islenmesi ve bazi akümülatör imali isleri gibi, kadmiyum ve kadmiyum bilesikleri ile yapilan çalismalarda asagidaki tedbirler alinacaktir:

3) Kadmiyumla çalisan isçiler, ise alinirken, periyodik olarak klinik ve laboratuvar usulleri ile saglik muayeneleri yapilacak, solunum sistemi ve böbrek hastaligi tespit edilenler, yaptiklari islerden ayrilacaklar, kontrol ve tedavi altina alinacaklardir.
Madde 67 - Manganez ve manganez bilesikleri ile yapilan çalismalarda asagidaki tedbirler alinacaktir:

5) Manganez ve bilesikleri ile çalisan isçilerin, periyodik olarak,klinik ve laboratuvar usulleri ile saglik muayeneleri yapilacak, manganezle ilgili zehirlenmelerin görülmesinde isçiler, yaptiklari islerden ayrilacaklar, kontrol ve tedavi altina alinacaklardir.

Madde - 68 - Kromlu alasimlarin hazirlanmasi, bu alasimlar üzerinde kaynak yapilmasi ve krom ve bilesiklerinin sanayide kullanilmasi gibi, krom ve krom bilesikleri ile yapilan çalismalarda asagidaki tedbirler alinacaktir:

5) Krom ve bilesikleri ile çalisanlarin, periyodik olarak, klinik ve laboratuvar usulleri ile saglik muayeneleri yapilacaktir. Burun septumunda ülserasyon görülenler ile solunum sistemi ve cilt hastaligi bulunanlar çalistiklari isten ayrilacaklar, kontrol ve tedavi altina alinacaklardir.

Madde 69 - Berilyumlu alasimlarin hazirlanmasi ve sanayide kullanilmasi gibi,berilyum ve bilesikleri ile çalismalarda asagidaki tedbirler alinacaktir:

4) Berilyum ve bilesikleri ile çalisan isçilerin, periyodik olarak, klinik ve laboratuvar usulleri ile genel saglik muayeneleri yapilacaktir. Solunum sistemi hastaliklari bulunanlar ile zayifladiklari görülenler, çalistiklari isten ayrilacaklar, kontrol ve tedavi altina alinacaklardir.

Madde 70 - Azot oksitleri ile yapilan çalismalarda, azot oksitlerinin zararli etkilerinden korunmak için, asagidaki tedbirler alinacaktir:
1) Azot oksitlerinin, isyerine ve çevreye yayilmasi önlenecektir.
2) Azot oksitleri ile çalisan isçilere, süzgeçli maske veya temiz hava maskesi gibi, kisisel korunma araçlari verilecektir.

Madde 71 - Benzen (benzol) ve bilesikleri gibi aromatik hidrokarbonlarla yapilan çalismalarda, bunlarin zararli etkilerinden korunmak için asagidaki tedbirler alinacaktir:

7) Benzen ve bilesikleri ile çalisan isçilerin, periyodik olarak, klinik ve laboratuvar usulleri ile genel saglik muayeneleri yapilacak, kan yapici sistem ve karaciger hastaligi görülenler, bu islerden ayrilacaklar, kontrol ve tedavi altina alinacaklardir.

Madde 72 - Anilin ve nitro - amin türevleri ile yapilan çalismalarda,anilin ve aromatik nitro - amin türevlerinin zararli etkilerinden korunmak için asagidaki tedbirler alinacaktir:

5) Anilin ve nitro - amin türevleri ile çalisan isçilerin, periyodik olarak, klinik ve laboratuvar usulleri ile genel saglik muayeneleri yapilacak, cilt, böbrek ve karaciger hastaligi görülenler, bu islerden ayrilacaklar, kontrol ve tedavi altina alinacaklardir.

Madde 73 - Halojenli hidrokarbonlarla yapilan çalismalarda, bunlarin zehirli ve zararli etkilerinden korunmak için asagidaki tedbirler alinacaktir:

3) Halojenli hidrokarbonlarla çalisan isçilerin, periyodik olarak, klinik ve laboratuvar usulleri ile genel saglik muayeneleri yapilacak, cilt, böbrek ve karaciger hastaligi bulunanlar ve klora karsi allerjisi görülenler, bu islerden ayrilacaklar, kontrol ve tedavi altina alinacaklardir.

Madde 74 - Karbon sülfür ile yapilan çalismalarda, karbon sülfürün zehirli ve zararli etkilerinden korunmak için asagidaki tedbirler alinacaktir:

5) Karbon sülfür ile çalisan isçilerin, periyodik olarak, klinik ve laboratuvar usulleri ile saglik muayeneleri yapilacak, böbrek, karaciger ve sinir sistemi hastaliklari bulunanlarla alkolik ve epileptik oldugu görülenler, bu islerden ayrilacaklar, kontrol ve tedavi altina alinacaklardir.

Madde 75 - Kükürtlü hidrojenle yapilan çalismalarda, kükürtlü hidrojenin zararli etkilerinden korunmak için asagidaki tedbirler alinacaktir:
1) Kükürtlü hidrojen ile çalisilan yerlerde, genel havalandirma ile birlikte, uygun aspirasyon sistemi yapilacaktir.
2) Isyeri havasindaki kükürtlü hidrojen miktari, hacim olarak milyonda 20 yi geçmeyecektir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Tozlarla Ortaya Çikabilecek Meslek Hastaliklarina Karsi Alinacak Özel Tedbirler:

Madde 76 - Her türlü maden ocaklarinda, tas ve kiremit ocaklarinda,dökümhanelerde,tekstil (amyant dahil), bütün seker ve çimento, insaat, seramik ve benzeri sanayi kollarindaki isyerlerinde yapilan çalismalarda, tozlarin zararli etkilerinden korunmak için bu Tüzügün diger maddelerinde belirtilen hususlarla birlikte asagidaki özel tedbirler alinacaktir:

6) Tozlu islerde çalisan isçilerin, periyodik olarak, saglik muayeneleri yapilacak ve her 6 ayda bir, gögüs radyografileri alinacaktir. Solunum ve dolasim sistemi hastaliklari ile cilt hastaligi görülenler, bu islerden ayrilacaklar, kontrol ve tedavi altina alinacaklardir.

BESINCI BÖLÜM
Fizik ve Mekanik Nedenlerle Ortaya Çikabilecek Meslek Hastaliklarina Karsi Alinacak Özel Tedbirler

Madde 77 - Fizik ve mekanik nedenlerle ortaya çikabilecek meslek hastaliklarina sebep alan islerde çalisanlarin maruz bulunduklari tehlike ve zararlara karsi, bu Tüzügün diger maddelerinde belirtilen hususlarla birlikte alinacak özel koruyucu tedbirler, bu bölümde gösterilmistir.

Madde 78 - Gürültünün zararli etkilerden korunmak için asagidaki tedbirler alinacaktir:

5) Gürültülü islerde çalisan isçilerin, periyodik olarak, genel saglik muayeneleri yapilacaktir. Duyma durumunda azalma ve herhangi bir bozukluk görülenler ve kulak ve sinir hastaligi bulunanlar ve hipertansiyonlu olanlar, çalistiklari islerden ayrilacaklar, kontrol ve tedavi altina alinacaklardir.

Madde 79 - Titresim (vibrasyon) yapan aletlerle yapilan çalismalarda asagidaki tedbirler alinacaktir:

2) Titresim yapan aletlerle çalisan isçilerin, periyodik olarak, saglik muayeneleri yapilacaktir. Kemik,eklem ve damar sistemleri ile ilgili bir hastaligi veya arizasi görülenler, çalistiklari islerden ayrilacaklar, kontrol ve tedavi altina alinacaklardir.

Madde 80 - Enfraruj isinlar saçan isler ile yapilan çalismalarda, bu isinlarin zararli etkilerinden korunmak için asagidaki tedbirler alinacaktir:

4) Enfraruj isinlar saçan islerde çalisan isçilerin, periyodik olarak, genel saglik muayeneleri ve özellikle göz muayeneleri yapilacak, gözle ilgili bir hastaligi ve arizasi görülenler, çalistiklari islerden ayrilacaklar, kontrol ve tedavi altina alinacaklardir.

Madde 81 - Yeraltinda,nemli hava cereyanli ve yetersiz isikli isyerlerinde yapilan çalismalarda nemin hava ceryaninin ve yetersiz isigin zararli etkilerinden korunmak için asagidaki tedbirler alinacaktir:

4) Yeraltinda, nemli hava cereyanli ve yetersiz isikli isyerlerinde çalisan isçilerin, periyodik olarak genel saglik muayeneleri yapilacak ve özellikle romatizma ve göz hastaligi görülenler, çalistiklari islerden ayrilacaklar, kontrol ve tedavi altina alinacaklardir.

Madde 82 - Atmosfer basincindan daha yüksek basinçli yerlerde ve dalgiç odalarinda yapilan çalismalarda asagidaki tedbirler alinacaktir:

4) Bu gibi islerde çalisacak isçiler, ise alinirken, klinik ve laboratuvar usulleri ile genel saglik muayeneleri yapilacak ve özellikle E.K.G. ve akciger fonksiyon testleri ile birlikte kalp dolasim, solunum ve kemik sistemleri üzerinde gerekli incelemeler yapilacak ve saglik yönünden sakinca görülenler,bu islere alinmayacaklardir.

5) Bu gibi islerde çalisanlar, ise basladiklari günden itibaren (15) gün sonra adaptasyon muayenesine tabi tutulacak ve isin devam süresince de,bunlarin periyodik genel saglik muyeneleri yapilacaktir.
Özellikle kalp, dolasim, solunum ve kemik sistemi hastaligi ve arizasi görülenler, bu islerden ayrilacaklar, kontrol ve tedavi altina alinacaklardir.

Madde 83 - Tabii veya suni radyoaktif ve radyoinizan maddeler veya diger korpüsküler emanasyon kaynaklari ile yapilan çalismalarda asagidaki tedbirler alinacaktir:

8) Tabii veya suni radyoaktif ve radyoinizan maddeler veya diger korpüsküler emanasyon kaynaklari ile çalisacak isçilerin,ise alinirken genel saglik muayeneleri yapilacak ve özellikle sinir, kan ve kan yapici sistemi incelenecek, sinir ve kan hastaliklari ile ilgili bozukluklari görülenler,bu islere alinmayacaklardir.

9) Tabii veya suni radyoaktif ve radyoinizan maddeler veya diger korpüsküler emanasyon kaynaklari ile çalisan isçilerin, periyodik olarak genel saglik muayeneleri yapilacak ve özellikle sinir ve kan hastaliklari ile ilgili bozukluklari görülenler, çalistiklari islerden ayrilacaklar, kontrol ve tedavi altina alinacaklardir.

ALTINCI BÖLÜM
Kullanilan Ham Maddelerden veya Isyerinin Özelliginden Ortaya Çikabilecek Bulasici Meslek Hastaliklarina Karsi Alinacak Özel Tedbirler

Madde 84 - Kullanilan hammaddelerden veya isyerinin özelliginden ortaya çikabilecek bulasici meslek hastaliklarina sebep olan islerde çalisanlarin maruz bulunduklari tehlike ve zararlara karsi,bu Tüzügün diger maddelerinde belirtilen hususlarla birlikte alinacak özel koruyucu tedbirler, bu bölümde gösterilmistir.

Madde 86 - Tetanos hastaligina karsi asagidaki tedbirler alinacaktir:
Tetanos tehlikesi olan islerde çalisan bütün isçilere, antitetanik asi yapilacak, parçalanmis, ezik ve toprakla bulasmis yaralanmalarda, serum antitetanik tatbik olunacak, eger isçi evvelce asilanmis ise, rapel olarak, anatoksin yapilacaktir.